Etik Kurullar

Hayvan Araştırmaları

HAYVAN DENEYLERİ YEREL ETİK KURULU YÖNERGESİ

AMAÇ

Madde 1 - Bu Yönerge, Kocaeli Üniversitesinde deney hayvanları ile yapılacak olan bilimsel araştırma, test, sağlık hizmetleri uygulamaları, eğitim-öğretim ve yayın gibi temel etkinliklerde kullanılan yöntem ve materyaller ile ilgili minimum etik standartları saptamak, etik ilkeler doğrultusunda görüş bildirmek ve araştırma önerilerini bu açıdan incelemek üzere oluşturulan Kocaeli Üniversitesi Hayvan Deneyleri Yerel Etil Kurulunun (KOÜ HADYEK) kuruluş ve çalışma esaslarını belirlemek amacıyla düzenlenmiştir.

KAPSAM

Madde 2 - Bu Yönerge, Kocaeli Üniversitesinde deney hayvanlarıyla gerçekleştirilecek etkinliklerde kullanılacak hayvanların kullanımından önce alınması gereken izinleri, bu amaçla KOÜ HADYEK' in oluşturulmasını, çalışma usul ve esaslarını, görevlerini, eğitim, denetim ve yükümlülüklerini kapsar.

DAYANAK

Madde 3 - Bu Yönerge, Hayvan Hakları Evrensel Bildirgesine, Deneysel ve Diğer Bilimsel Amaçlarla Kullanılacak Omurgalı Hayvanların Korunması Hakkında Avrupa Konvensiyonuna ve 24 Haziran 2004 tarih ve 26220 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu ile 6 Temmuz 2006 tarih ve 26220 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Hayvan Deneyleri Etik Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına Dair Yönetmelik' in ilgili maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.

TANIMLAR

Madde 4 - Bu Yönerge' de geçen;

  1. Kurum: Kocaeli Üniversitesini(KOÜ),
  2. Başkan: Etik Kurul Başkanını,
  3. Deney: Deneysel olmayan hayvancılık, tarımsal yada klinik veterinerlik uygulamaları dışında kalan ve hayvanların öldürülmesi yada sakatlanması için çağdaş kabul edilen en az acı veren insancıl yöntemlerden başka acı, eziyet, rahatsızlık veya kalıcı hasara neden olacak şekilde yetiştirilmiş hayvanların doğurtulmaları da dahil deneysel yada diğer bilimsel amaçlarla kullanılmasını,
  4. Hayvan: Fetüs ve embriyolar hariç, bağımsız yaşayabilen veya üretilen larvalar dahil her türlü canlı omurgalıyı,
  5. Deney Hayvanı: Deneyde kullanılan yada kullanılacak olan hayvanı,
  6. İnsancıl Öldürme Yöntemi: Bir hayvanın kendi türüne özgü en az duyusal ve fiziki zarar verilerek öldürülmesini,
  7. Deney hayvanı kullanıcısı:Laboratuar hayvanı kullanarak her türlü eğitim, araştırma, uygulama ve test yapmak isteyen veya programların yapılmasında deney hayvanlarına dokunarak, gözlemleyerek katkıda bulunan öğrencileri, araştırmacıları, akademik, sağlık, teknik ve idari personeli.
  8. Deneysel Tıp Araştırma ve Uygulama Birimi: Kocaeli Üniversitesinde hayvanların deneylerdeki kullanımına yönelik olarak üretildikleri, yetiştirildikleri ve barındıkları yeri (KOÜ DETAB),
  9. Etik Kurul: 26220 sayılı Yönetmelikte belirtilen Hayvan Deneyleri Yerel Etik Kurulunu (KOÜ HADYEK),
  10. Kullanıcı Kuruluş: Kocaeli Üniversitesi ve bağlı kuruluşlarını,
  11. Tedarikçi Kuruluş: Üretici kuruluş dışında, hayvanların deneylerde kullanılmak amacıyla tedarik edildiği ilgili makamlarca izin verilmiş ya da kayıt edilmiş gerçek veya tüzel kişiyi,
  12. Üretici Kuruluş: Hayvanların, deney amacıyla kullanılabileceği büyüklüğe getirilinceye kadar yetiştirildiği ve deneylerde kullanılmak amacıyla üretildiği, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı tarafından izin verilmiş ya da kayıt edilmiş gerçek veya tüzel kişiyi,
  13. Yetiştirilmiş hayvan: Tarım ve Köyişleri Bakanlığı tarafından izin verilen tesislerde üretilen ve bu Yönerge çerçevesinde yapılacak deneylerde kullanılmak üzere yetiştirilerek, kimliklendirilmiş ve kayıt altına alınmış hayvanı,
  14. Yetkili Kişi: Hayvanlar üzerinde bu Yönergede tanımlanan uygulamaları yapabilecek eğitim ve yeteneğe sahip, deney hayvanı kullanıcılarını eğitebilecek nitelikteki kişileri ifade eder.

ETİK KURULUN KURULUŞU VE ÜYELERİN NİTELİKLERİ

Madde 5 - KOÜ HADYEK;

  1. Hayvan deneyleri konusunda en az 1 yıl deneyimli, deney hayvanı yetiştirilmesi, üretilmesi ve bakımından sorumlu, KOÜ DETAB' da görevli bir veteriner hekim,
  2. Kurum içinde deney hayvanları ile çalışma yapan birimlerden ( Kocaeli Üniversitesi Tıp, Fen-Edebiyat ve Diş Hekimliği Fakülteleri ile Deney Hayvanları Araştırma Biriminden) birer temsilci,
  3. Kendisi ve birinci derecede yakınları deney hayvanları ile çalışmayan, Kocaeli Üniversitesi ile çıkar ilişkisi olmayan, T.C. vatandaşı sivil bir üye,
  4. Kocaeli Üniversitesi ile çıkar ilişkisi bulunmayan, sivil toplum kuruluşuna kayıtlı bir üye,
  5. Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıp Etiği Anabilim Dalından bir öğretim üyesi,
  6. Kurum bünyesinde deney hayvanları ile çalışma yapan birimlerde görevli, hayvanlarla çalışma konusunda deneyimli en az beş en çok yedi öğretim üyesinden oluşur.

Etik Kurulda görev alacak en az bir üyenin in vivo hayvan deneylerinde en az bir yıl deneyimli ve doktora/tıpta uzmanlık derecesine sahip olması zorunludur.

KOÜ HADYEK; gerektiğinde başka alanlardan ve kurumlardan uzman kişilerin görüşünü alabilir ve/veya toplantılara davet edebilir.

ETİK KURULA ATANMA VE GÖREV SÜRESİ

Madde 6 - KOÜ HADYEK' in başkanı, başkan vekili ve üyeleri; Kocaeli Üniversitesi Rektörü tarafından atanır veya onay ile görevlendirilir. Atamalar veya onay ile görevlendirmeler Hayvan Deneyleri Merkezi Etik Kuruluna bildirilir. Üyelerin görev süresi dört yıldır. Görev süresi biten üye yeniden atanabilir veya onay ile görevlendirilebilir. Bir takvim yılı içerisinde izinsiz ve mazeretsiz olarak üst üste üç toplantıya katılmayan üyenin üyeliği kendiliğinden düşer. Üyelik sıfatının ölüm, emeklilik, ayrılma gibi herhangi bir nedenle sona ermesi veya üyeliğin düşmesi halinde, yerine aynı usulle ve kalan süreyi tamamlamak üzere ayrılan üyenin niteliklerini taşıyan yeni bir üye seçilir veya atanır.

ETİK KURULUN ÇALIŞMA YÖNTEMİ

Madde 7 - KOÜ HADYEK, aşağıda belirtildiği şekilde çalışır:

  1. Etik Kurul, başkanın belirleyeceği gündemle en az ayda bir defa ve salt çoğunlukla toplanır. Başkan gerekli görürse üyeleri olağanüstü toplantıya çağırabilir. Başkanın yokluğunda etik kurul toplantıları başkanvekili başkanlığında yürütülür.
  2. Kararlar, kurul üye tam sayısının yarıdan bir fazlası ile alınır. Eşitlik halinde başkanın oyu yönünde karar verilir.
  3. Bütün başvurular ve alınan kararlar tarih ve sayı numarası verilerek kayıt altına alınır. Kayıtlar en az beş yıl süreyle muhafaza edilir ve Hayvan Deneyleri Merkezi Etik Kurulu Başkanlığı ile Çevre ve Orman Bakanlığı denetimine açık tutulur.
  4. Etik kurul kararları gizli olup başvuru sahiplerinden başkasına bilgi verilmez.
  5. Etik Kurulun sekretaryası KOÜ Rektörü tarafından görevlendirilen Hayvan Deneyleri Etik Kurulu Sekreteri tarafından yürütülür.

ETİK KURULUN GÖREVLERİ

Madde 8 - KOÜ HADYEK' in görevleri aşağıdaki gibidir:

  1. Hayvan Deneyleri Etik Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına Dair Yönetmelik hükümleri ile Merkezi Etik Kurulun belirlediği etik ilkeler ve iyi laboratuar uygulamaları çerçevesinde kendi çalışma usul ve esasları hakkında yönerge hazırlamak.
  2. Deney hayvanları üzerinde yapılacak tüm işlemlerin etik yönden kabul edilebilir sınırlarını belirleyerek çalışma protokollerini onaylamak veya gerekçeli olarak kabul etmemek.
  3. Kurum içinde deney hayvanı kullanılması sürecinin etik kurallara uygun olarak sürdürülmesini denetlemek, bu amaçla gerekli düzenlemeleri yapmak.
  4. Deney hayvanları üzerinde yapılacak işlemlerin onaylanmış protokole uygun olarak yapılmasını sağlamak, gerektiğinde sonlandırılmasına karar vermek.
  5. Deney hayvanlarıyla çalışacak personelin gerekli eğitim almasını sağlamak. Bu amaçla sertifika programları düzenlemek. Deney hayvanları kullanım sertifikası olmayanların hayvan deneyleri yapmasını engellemek.
  6. Deney hayvanlarının üretim, yetiştirme, barındırma ve nakil koşulları ile deneylerin yapıldığı laboratuar koşullarının ve ekipmanının etik yönden uygun olup olmadığını denetlemek, uygun görmediği durumlarda deney hayvanı kullanılmasını engellemek.
  7. Yetkili kişiler tarafından tutulan deney hayvanı kullanımı ile ilgili her türlü veriyi toplamak, deney hayvanları kullanımı yıllık raporunu hazırlamak ve Hayvan Deneyleri Merkezi Etik Kuruluna sunmak.
  8. Deneysel çalışmalar sonunda ortaya çıkan atıklar, ölü hayvanlar ve tıbbi atıkların 2872 sayılı Çevre Kanunu ve ilgili mevzuat çerçevesince bertarafını sağlamak,
  9. 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunun ve ilgi mevzuatın getirdiği hükümler çerçevesinde; deney hayvanlarının kayıt altına alınmalarını ve izlenebilmelerini sağlamak.

ETİK KURULUN ÇALIŞMALARI

Madde 9 - KOÜ HADYEK' in çalışmalarında göz önünde bulunduracağı hususlar aşağıdaki gibidir:

  1. Kocaeli Üniversitesinde deney hayvanları üzerinde yapılacak tüm uygulamaların KOÜ HADYEK tarafından onaylanmış olması zorunludur.
  2. Etik Kurul tarafından yapılan düzenlemelere uygun olarak alınmış bir genel veya özel istisna olmadıkça, deneylerde kullanılacak; fare (Mus musculus), sıçan (Rattus norvegicus),tavşan ( Orytolagus cuniculus), kobay ( Cavia porcellus), golden hamster (mesocricetus auratus), köpek ( Canis familiaris), kedi ( Felis catus), bıldırcın (Coturnix caturnix) ve insan dışındaki primat türlerinin kayıtlı yasal deney hayvanı üreticisi ve tedarikçilerinden alınmış olması şartı aranır. Kedi, köpek gibi evcil türlerin sokakta başıboş olanları deneyde kullanılamaz.
  3. Bu Yönergenin 4 üncü maddesinde tanımlanan hayvanlar, yasal bir tedarik kuruluşundan alınmaları veya deneysel amaçlar için üretilmiş olmaları koşulu ile deney hayvanı olarak kullanılabilir.
  4. KOÜ HADYEK tarafından;
    1. Ulusal mevzuat ve uluslar arası sözleşmeler çerçevesinde nesli tehlikede olan ve korunan türler ile CITES sözleşmesinin Ek-1 Listesindeki türlerin; araştırmanın amacının, söz konusu türlerin korunması veya hayati biyomedikal amaçlar için istisnai biçimde tek uygun türler olduğunun ispatlanması durumunda kullanılmasına izin verilir.
    2. Doğadan alınmış yaban hayvanı üzerinde yapılacak deney; ancak diğer hayvanların deneyin amacı bakımından yeterli olmaması halinde onaylanır.
    3. Deney hayvanı olarak kullanılan hayvanların hangi üretici ya da tedarik kuruluşlarından olduğu tespit edilir ve kayıt altına alınarak veri tabanına aktarılır.

ETİK KURULUN ÇALIŞMA İLKELERİ

Madde 10 - KOÜ HADYEK aşağıda belirtilen ilkeler doğrultusunda çalışır:

  1. Etiğin yaşama saygı ilkesi her türlü hayvan türü için geçerli kabul edildiğinden, bilimsel araştırmalarda kullanılması zorunlu olan deney hayvanlarına kötü uygulamalardan kaçınmak.
  2. Deney hayvanlarının, Hayvan Deneyleri Etik Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına Dair Yönetmeliğin 5inci maddesinde belirtilen amaçlar kapsamında kullanılmasını sağlamak.
  3. Ağrı, acı, stres ya da buna denk eziyet veren deneylerde bir hayvanın bir defadan fazla kullanılmamasını sağlamak.
  4. Eğitim için sunum amacıyla kongre, konferans ve seminerlerde ağrılı deneylerin yapılmamasını sağlamak.
  5. Hayvanlara mümkün olduğu kadar az acı çektirerek ve en az strese sokarak bilimsel açıdan güvenilir veri elde edilmesini sağlamak.
  6. Araştırmalar süresince kullanılan deney hayvanlarına, türüne uygun şartlar hazırlamak ve en iyi fizyolojik, davranışsal ve çevresel koşulların teminini sağlamak.
  7. Uygun şekilde eğitilmiş personel tarafından uygun koşullarda deney hayvanı bakımını sağlamak.
  8. Canlı hayvanlarda yapılacak deneysel çalışmaların veteriner hekim tarafından ya da ehil kişilerin denetiminde yapılmasını sağlamak.
  9. Araştırıcılar tarafından deneysel hedef noktalarını belirlemek.
  10. Araştırılan bilginin elde edilmesinde geçerliliği kanıtlanmış alternatif yöntemler varsa hayvan deneylerini etik olarak uygun görmemek ve daha önceden ayrıntılı olarak yapılmış deneylerin tekrar edilmesinin önlenmesini sağlamak.
  11. Deney için en uygun hayvan ve yöntemin seçilmesini ve bilimsel sonucu verebilecek en az sayıda hayvan kullanılmasını sağlamak.
  12. Deney hayvanlarına gereksiz acı ve ağrı verecek deneylerin uygun bir anestezi yöntemi uygulanmasını ve araştırmalarda uygun ağrı kesici ve anestezi kullanılmasını sağlamak.
  13. Anestezinin, hayvan için deneyin kendisinden daha fazla travmatik olması ve deneyin amacına uygun olmaması durumunda deneyin yapılmasını engellemek.
  14. Deneyin etik ilkeler çerçevesinde yapılması ve amacına uygun olması için; anesteziden çıktığında önemli oranda acıya maruz kalacak olan hayvanın ağrı kesici araçlarla tedavi edilmesi, bu mümkün değilse insancıl bir metotla öldürülmesi ve deney hayvanının araştırma sürecinde ya da sonunda yaşamına son verilmesi işlemlerinin uygun gerekçelerle yapılmasını sağlamak, şiddetli ve sürekli ağrı çeken veya normal yaşamını sürdüremeyecek duruma gelen deney hayvanları ile kamu sağlığı ve çevresi için risk oluşturabilecek deney hayvanlarının en uygun yöntemle acı duymayacak şekilde yaşamlarına veteriner hekimin kararından sonra son verilmesini sağlamak ve hayvan hayatta bırakılacaksa sağlığının yeniden kazandırılmasında geçen süre boyunca uygun bakımını sağlamak, hayvanın yetiştirilmesi, üretilmesi ve bakımından sorumlu veteriner hekim gözetiminde olmasını sağlamak.
  15. Deneyin insan veya hayvanların hayati ihtiyaçlarının karşılanması için yeterli önem taşımadığı kanaatine varıldığında, hayvanın uzun süreli ağır acı yaşayacağı ya da yaşayabileceği bir deneye tabi tutulmasının önlenmesini sağlamak.
  16. Araştırmada kullanılan ve yaşamlarını sürdüren deney hayvanlarına, deney sonunda sağlıklı yaşam koşullarının teminini sağlamak.
  17. Hayvanları ağır ve uzun süreli acıya maruz bırakacak deneylerin Etik Kurul tarafından etik ilkeler çerçevesinde uygun görülmesinden sonra yapılmasını sağlamak.

ETİK KURULA BAŞVURU

Madde 11 - KOÜ HADYEK' e başvurular aşağıdaki şekilde yapılır:

  1. Başvurular, KOÜ HADYEK tarafından hazırlanmış standart başvuru formu ve Taahhütname doldurularak yapılır. Formda, deney hayvanı kullanmanın gerekçesi, yapılacak işlemler, kullanılacak hayvan türleri ve sayıları, hayvanlara verilecek rahatsızlığın niteliği ve boyutları ile deneylere katılacak personel ayrıntılı şekilde belirtilir.
  2. Başvurular, yapılacak deneylerin yürütücüsü konumundaki en kıdemli personel tarafından yapılır. Yürütücü, tezler için danışman öğretim üyesidir. Yürütücünün öğretim üyesi olduğu başvurularda "en kıdemli personel" şartı aranmaz.
  3. Kocaeli Üniversitesi personeli olmayanların, Kocaeli Üniversitesinde yapacakları çalışmalar için çalışmanın yapılacağı birimden alınmış izin belgesini başvuru belgelerine eklemeleri zorunludur. Başvuru, araştırma yürütücüsü tarafından yapılır.
  4. Araştırma projesinde etik kurul onayı alındıktan sonra projedeki ve çalışmaya katılacak kişilerdeki değişiklikler etik kurula yazılı olarak bildirilir ve onayı alınır.
  5. Mevcut etik kurul onayları verilen süre için geçerlidir. Süresinde bitirilemeyen projeler için ek süre talep edilebilir.

BAŞVURULARIN DEĞERLENDİRİLMESİ VE KARAR

Madde 12 - KOÜ HADYEK, başvuruları aşağıdaki şekilde değerlendirir ve karara bağlar:

  1. Başvurular, geliş sırasına göre gündeme alınır ve en geç iki toplantıda karara varılır.
  2. Etik Kurul, yaptığı değerlendirme sonucunda uygun, düzeltilmesi gerekir, koşullu olarak uygun ya da uygun değildir şeklinde karar verir.
  3. Etik kurul üyelerine ait başvurular görüşülürken ilgili kurul üyesi görüşmelere katılamaz ve oy kullanamaz.
  4. Düzeltilmesi gerekir kararı verilen başvurular, başvuru sahibi tarafından düzeltildikten sonra Etik Kurulda tekrar değerlendirilir. Koşullu olarak uygun kararı verilen projeler, Etik Kurul tarafından belirlenecek bir süre boyunca izlenip, istenen koşulların yerine getirilip getirilmediği değerlendirildikten sonra uygun ya da uygun değildir şeklinde karara bağlanır.

BAŞVURU SAHİBİNİN SORUMLULUKLARI

Madde 13 - KOÜ HADYEK' e projeleri ile başvuran bütün araştırıcılar;

  1. KOÜ HADYEK Yönergesini okuduğunu ve Yönergeye uygun çalışacağını,
  2. KOÜ HADYEK' ten onay alınmış çalışmada; deney hayvanları kullanım sertifikası bulunmayan kişilere deney hayvanlarında herhangi bir işlem yaptırmayacağını,
  3. Çalışma sürecinde işlemlerde ve çalışma ekibinde yapılacak değişiklikler için KOÜ HADYEK' iznini alacağını,
  4. Çalışmanın bitimini müteakip 3 ay içerisinde KOÜ HADYEK' e bildireceğini,
  5. Çalışma süresince, KOÜ HADYEK Yönergesinde yer alan etik ilkelere uyacağını, beklenmeyen ters bir etki veya olay olduğunda derhal KOÜ HADYEK' e bildireceğini taahhüt eder.

ETİK KURULUN EĞİTİM ÇALIŞMALARI

Madde 14 - Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından 12.12.2007 tarihinde yayınlanan 2007/11 sayılı Deney Hayvanları Kullanım Sertifikası Eğitim Programına Dair Genelge ile belirlenmiş bulunan ders programına ve diğer hükümlere uygun olarak KOÜ HADYEK; Deney Hayvanları Kullanım Sertifikası Eğitim Programı düzenler.

KOÜ HADYEK' in deney hayvanı ile uğraşacak personelin eğitiminde uyacağı hususlar aşağıda belirtilmiştir:

  1. KOÜ HADYEK; deney hayvanı üretilmesi ve yetiştirilmesinden sorumlu personel ile deney hayvanı ile uğraşan ve/veya uğraşacak araştırmacıların eğitilmesi için eğitim programlarının düzenlenmesi, laboratuvar hayvanları kullanım sertifika programlarının açılması, düzenlenmesi ve yürütülmesinden sorumludur. Bu programlarda başarılı olanlara KOÜ HADYEK tarafından deney hayvanı kullanım sertifikası verilir.
  2. Deney hayvanı kullanarak her türlü eğitim, araştırma, uygulama ve test yapmak isteyen veya bu programların yapılmasında deney hayvanlarına dokunarak ve gözlemleyerek katkıda bulunan öğrenciler, araştırmacılar, akademik, sağlık, teknik ve idari personel deney hayvanı kullanıcısı olarak kabul edilir.
  3. Deney hayvanı kullanıcıları, sertifika almadan bu hayvanlar üzerinde deney, eğitim, test amacıyla işlem yapamaz ve çalışma mekanlarında bu hayvanları barındıramazlar.
  4. KOÜ HADYEK; deney hayvanı üretilmesi ve yetiştirilmesi ile sorumlu personelin asgari olarak bilgilendirilmesi ve uyulması gereken usul ve esasları içeren bir meslek içi programı hazırlar ve periyodik olarak uygulanmasını denetler. Eğitim programları yetkili kişiler tarafından yürütülür. Kurum içinde yetkili kişilerin kimler olduğu KOÜ HADYEK tarafından belirlenir.
  5. KOÜ HADYEK' in onayına sunulan çalışmalarda, deney hayvanı kullanan kişinin kullanım sertifikası olmaması halinde onay verilmez.
  6. Hayvan bakıcıları, diğer yardımcı personel, teknisyen ve teknikerler ile araştırıcılar için düzenlenen deney hayvanları kullanım sertifikası programında en az aşağıdaki konuların bulunması zorunludur:
    1. Deney hayvanlarının anatomisi, fizyolojisi, histolojisi ve biyokimyası.
    2. Mevzuat.
    3. Hayvan deneyleri etiği.
    4. Alternatif yöntemler.
    5. Tutuş teknikleri.
    6. İlaç verme ve enjeksiyon teknikleri.
    7. Kan ve örnek alma teknikleri.
    8. Anestezi-ötenazi teknikleri.
    9. Laboratuar işletmesi.
    10. Temel laboratuar güvenliği ve temizlik (çevre, ekipman, kafesler ve hayvanlarla ilgili her türlü yardımcı materyal:tanım, kullanım ve bakım, temizlik, hijyen, atıkların kontrolü).
    11. Hayvan refahı ve davranış özellikleri.
    12. Deney hayvanlarının üretimi.
    13. Deney hayvanlarının beslenmesi.
    14. Hayvan hastalıkları (mikrobiyolojik, virolojik, parazitolojik)
    15. İş sağlığı ve güvenliği.
  7. Deney hayvanları kullanım sertifikası eğitim programlarında derslerin %80' ine devam etmek zorunludur. Sertifika programları asgari 80 saat olup, zorunlu konuların işlenmesinden sonra, geri kalan zaman laboratuar stajı, rotasyon gibi başka eğitim faaliyetleriyle tamamlanabilir.
  8. Hayvan bakıcıları ve diğer yardımcı personel, 80 saatlik eğitimin 31 saatini teorik ders, 49 saatini deney hayvanları laboratuarında uygulamalı çalışmalarla tamamlar.
  9. Araştırıcılar, teknikerler ve teknisyenler 80 saatlik eğitimin 40 saatini teorik ders, 40 saatini deney hayvanları laboratuarında uygulamalı çalışmalarla tamamlar.
  10. Mevzuat dersi, konusunda uzman personel tarafından verilir.
  11. Mevzuat dışında kalan diğer konu başlıkları en az yüksek lisans mezunu ya da eğitim sertifikası olan öğretim üyeleri tarafından verilir.
  12. Deney hayvanı kullanıcıları, sertifika almadan bu hayvanlar üzerinde deney, eğitim, test amacıyla işlem yapamaz ve çalışma mekanlarında bu hayvanları barındıramazlar.
  13. Bir araştırıcı, kendi sertifikası olmaması halinde araştırma yürütücüsü olarak başka kişilerle ortak çalışma yapmak amacıyla KOÜ HADYEK' e başvurabilir.
  14. Kursiyerlerin başarılı sayılması için kurs sonunda yapılacak olan sınavda 100 üzerinden 70 ve üzeri puanı almaları gereklidir.
  15. Deney hayvanları kullanım sertifika programlarına kayıt yaptırarak devam ve başarı şartlarını yerine getiren kursiyerlere "Deney Hayvanları Kullanım Sertifikası" verilir. Bu sertifika KOÜ HADYEK Başkanı ve KOÜ Rektörü tarafından imzalanır.
  16. Hayvan Deneyleri Etik Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına Dair Yönetmelik hükümleri haricinde başka kurumlardan alınmış olan deney hayvanları kullanım sertifikaları ya da benzerlerinin yönetmelik hükümlerine eşdeğer olup olmadıklarına Hayvan Deneyleri Merkezi Etik Kurulu karar verir.
  17. Lisans/yüksek lisans düzeyinde deney hayvanı kullanımı eğitimlerinin, sertifika programına eşdeğer olup olmadığına KOÜ HADYEK tarafından karar verilir.

DENETİM VE DENETLEME

Madde 15 - Bu Yönergenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren deney hayvanları kullanılarak yapılan her türlü ulusal ve uluslar arası yayımlanacak bilimsel etkinlikte yerel etik kurul onayı alınmıştır veya yerel etik kurul ilkelerine uyulmuştur ifadesi yer alır.

Madde 16 - Bu yönerge hükümlerinin tamamı Hayvan Deneyleri Merkez Etik Kurulunun vereceği görüş doğrultusunda Çevre ve Orman Bakanlığı denetimine tabidir.

GİZLİLİK

Madde 17 - Yerel etik kurulların yazışmaları gizli olup Hayvan Deneyleri Etik Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına Dair Yönetmelikte belirtilen yetkili kurumlar dışında üçüncü kişilere bilgi verilmez.

YÜRÜRLÜK

Madde 18 - Bu yönerge, Kocaeli Üniversitesi Senatosu Kararı ile kabul edildikten sonra Hayvan Deneyleri Merkezi Etik Kuruluna sunulur ve bu Kurul tarafından onaylandıktan sonra yürürlüğe girer.

YÜRÜTME

Madde 19 - Bu yönerge hükümleri Kocaeli Üniversitesi Rektörü tarafından yürütülür.

GEÇİCİ HÜKÜM

Madde 1 - Bu Yönergenin yürürlüğe girmesi ile Üniversite Senatosunun 26 Ağustos 2006 tarihinde kabul ettiği Hayvan Araştırmaları Etik Kurulu Yönergesi yürürlükten kalkar.

(Bu Yönerge, Hayvan Deneyleri Merkezi Etik Kurulunun 01.12.2008 tarih ve 09 sayılı kararı gereğince onaylanmıştır).